aifoon heeft een neus voor luisterkunst

aifoon onderzoekt op een artistieke manier de kunst van het luisteren. Als participatieve kunstenogranisatie daagt aifoon mensen uit om, met een bewuste luisterhouding geluidssporen te volgen en hun omgeving luisterend af te tasten en vorm te geven. Via artistieke interventies en participatieve projecten wil aifoon het luisteren maatschappelijk activeren en zo een alternatief aanreiken op de visuele dominantie.

aifoon onderzoekt de beweging, de dimensies en de reikwijdte in het luisteren. Via artistieke interventies en trajecten plaagt en bevraagt ze de luisterhoudingen en luisterstrategieën bij haar publiek/deelnemers/luisteraars.

Luisterkunst brengt voor aifoon het evenementiele karakter van geluid onder de aandacht. Niet enkel het moment zelf, maar ook wat vooraf gaat aan het geluid en wat achteraf nog nazindert is van belang. aifoon leidt dus niet alleen toe tot kunst en co-creatie, ze neemt ook actief deel aan het artistieke discours rond luisteren en geluid.

aifoon werkt als kleine wendbare satellietorganisatie mee aan de uitbouw van het artistiek en maatschappelijk discours op vlak van luisteren en zoekt daarom inhoudelijke bondgenoten om nieuwe plannen te realiseren.

aifoon is een participatieve kunstenorganisatie. Participatief werk is een dynamisch groeiproces en geen geformatteerde blauwdruk. Co-creatieve processen worden gemodereerd door kunstenaar-medewerkers. De deelnemer/luisteraar wordt zelf kunstenaar (componist en performer). Enkel zo kunnen we op een intrinsieke manier groeien naar een rijkere luistercultuur.

Onze werkvormen? Als korte smaakmaker en actief visitekaartje bieden we een aantal activiteiten aan die de verschillende dimensies in het luisteren duiden (LuisterMassa’ge, BlindDate, onze luisterperformance Fondouk, …).

Daarnaast investeert aifoon in diepgaande projecten en langdurige trajecten (Oorkanaal, residentie in Huis van Alijn, The City Rings, …).

aifoon kiest vier thema’s waarrond we de artistieke praktijk willen verdiepen. De hamvraag waar ieder project om draait is: Wat is de rol van lichamelijkheid, ruimtelijkheid, geheugen en (culturele) grenzen binnen het luisteren en op welke manier bewegen ze onze luisterhoudingen en luisterstrategieën? Deze thema’s worden in ieder traject en bij elk samenwerkingsverband onderzocht.

Onze doelstellingen zijn drieledig, maar ook met elkaar verweven:

  1. Bewustzijn rond akoestische ecologie en akoestisch samenleven vergroten.
  2. De heersende armoede in het luisteren verrijken en blikken verruimen door de negatieve houding tav geluid (in casu: gehoorschade en geluidsoverlast) te nuanceren en breder contextualiseren.
  3. Op een complementaire manier tegengewicht bieden aan de vaak eenzijdige visuele dominantie in kunst en maatschappij.

Ons participatief concept kent twee vormen van co-creatie:

De eerste vorm werkt met deelnemers vanuit een tabula rasa. Het luisteren wordt op een actieve manier bevraagd en zo komen ze tot reflecties over de akoestische omgeving. Met geluidsopnames geven we mensen een middel om op een actieve manier te reflecteren over stilte, geluid en hun dagelijkse omgeving. Creatief omgaan met geluid is niet onderhevig aan codes (waardoor men mensen vrij van genres kan creëren) en is een middel waar je op een intuïtieve manier (solfège of andere voorkennis is niet vereist) via luidsprekers en/of montagesoftware tot geluidencomposities, en dus tot artistieke communicatie kan komen. Opnames vertellen bovendien ook iets over de perceptie en positie, en dus over de manier van luisteren. Deze opnames en geluidencomposities kunnen ingezet worden om terug te koppelen naar de omgeving.

Dit is de tweede vorm van participatie: Hacking. AudioHacking betekent letterlijk ‘inbreken’ op de luisteromgeving. Dit kan op een actieve manier, door auditieve adaptaties te doen aan de omgeving, of via luisterwandelingen, waarbij deelnemers op een luisterende manier inbreken op de omgeving en zo in staat zijn om zelf routes te ontwikkelen. In beide gevallen wordt er voorbijgegaan aan het vanzelfsprekende. Ook met onze artistieke interventies confronteren we mensen op een participatieve manier met hun luisterhouding.

Aifoon inspireert zich op de filosofie van Deep Listening en Acoustic Ecology.

1. Deep Listening is een vrije methode die reflecteert over de dimensionele mogelijkheden van luisteren. aifoon ziet luisteren als een open houding en bewuste vaardigheid. Luisteren biedt op een dynamische manier vrijheid om zich te verhouden en te positioneren binnen een groter kluwen aan geluidssporen (soundscape). Luisteren is dus niet passief en eenduidig gekaderd zoals het meestal benaderd wordt, het is een open activiteit van negotiaties die gedreven wordt door persoonlijke en culturele preferenties uit het verleden en het nu. Luisteren is een participatieve aangelegenheid waar je onmogelijk buiten kunt treden of verbergen achter een Westers canon.

2. Acoustic Ecology is een beweging die vragen stelt over hoe mensen zich verhouden met hun omgeving via het geluid. Ze is bezorgd om de impact van geluid op het welbevinden van levende wezens. Omdat geluid vaak als negatief en problematisch wordt gepercipieerd (cfr. geluidsoverlast, gehoorschade…) en we de discussie niet willen verengen tot geluidsmetingen, is aifoon als kunsten organisatie een intermediair die artistieke tools aanreikt om mensen te laten reflecteren over het belevingsniveau en hen actief over alternatieven in de omgeving laat nadenken.

Met andere woorden: luisteren beperkt zich niet tot de oorschelpen maar resoneert na in het volledige lichaam, een membraan waar resonanties gestuurd en gestuwd worden door persoonlijke paradigma’s.